Cijfers liegen niet!

Meteorieten (2)

Kerstmis 2004. In de wetenschappelijke wereld en daarbuiten breekt heel even paniek uit. Onderzoekers hebben namelijk een 300 m grote ruimtekei ontdekt en berekend dat er een kans is van 1,7 procent dat de griezel op (geloof het of niet) vrijdag 13 april 2029 op de aarde inslaat.

Meteoriet. Copyright © Robbetje®.

Gelukkig blijkt het een paar dagen later allemaal reuze mee te vallen... Het goede nieuws: Apophis, ook wel bekend als 2004 MN4, zal onze planeet op 30 000 km passeren. Het slechte nieuws: da's nog altijd beangstigend dichtbij, want met een beetje pech wordt de aardscheerder door de zwaartekracht van de aarde zo afgebogen dat ie 17 jaar later alsnog op de aarde knalt.

Meteoriet. Copyright © Robbetje®.

Bijna-botsingen komen relatief vaak voor. Op 6 december 2003 naderde asteroïde 2003 XJ7 de aarde tot op 150 000 km. Het ongeveer 20 m grote object werd pas één dag daarvoor opgemerkt. En iets meer dan 3 maanden daarna, op 18 maart 2004, vloog de naar schatting 30 m grote asteroïde 2004 FH op 43 000 km afstand langs de aarde. Op die hoogte had ie gemakkelijk op een weersatelliet kunnen knallen!

Barringer en Yucatán

Het gaat ook regelmatig mis. In Arizona (USA) ligt een inslagkrater van 1 186 m breed en 173 m diep. Die Barringerkrater (zie hieronder) werd ongeveer 49 000 jaar geleden in slechts enkele seconden gevormd door de inslag van een 45 m grote nikkel-ijzermeteoriet. De impactsnelheid van 46 000 km per uur veroorzaakte een explosie van naar schatting 2,5 megaton TNT. Dat is vergelijkbaar met 150 atoombommen van het Hiroshima-formaat.

De Barringer-krater in Arizona.

Hoe indrukwekkend ook, Barringer is slechts kinderspel. Dat bewijst de meteoriet die 66 miljoen jaar geleden met een snelheid van 64 000 km/u op het Mexicaanse schiereiland Yucatán insloeg. Toen de voorzijde van dat monster de aarde met een explosieve kracht van 10 miljard Hiroshima-atoombommen raakte, bevond de achterkant zich nog 14 km hoog in onze atmosfeer. Dat is ruim boven de hoogte waarop moderne passagiersvliegtuigen kruisen.

Schaal van Torino

Sinds het begin van deze eeuw wordt het risico van kometen en asteroïden die op aarde afstormen aangegeven op de Schaal van Torino. De indeling loopt van 0 t/m 10. 0 wil zeggen: geen enkel risico op een botsing. Bij 2 t/m 4 is nader onderzoek gewenst; bij 5 t/m 7 is er sprake van een concrete dreiging.

De drie hoogste categorieën zijn gereserveerd voor zekere botsingen:

  1. komt eens per 50 tot enkele duizenden jaren voor. Bijvoorbeeld de inslag in het Russische Toengoeska, waar in 1908 een slordige 1 000 km2 bos letterlijk werd platgelegd;
  2. komt eens per 10 000 tot 100 000 jaar voor;
  3. komt hooguit eens per 100 000 jaar voor. Bijvoorbeeld de Chicxulubinslag op het schiereiland Yucatán die voor het uitsterven van de dinosaurussen verantwoordelijk gehouden wordt.

Nou heeft zo'n Schaal van Torino natuurlijk weinig zin als je niet precies bijhoudt wat er allemaal voorbij komt vliegen. En daar hebben we Pan-Starrs (een acroniem voor Panoramic Survey Telescope and Rapid Response System) voor: een telescoop die op een 3 km hoge vulkaan op Maui (Hawaï) staat.

Telescoop. Copyright © Robbetje®.
Telescoop. Copyright © Robbetje®.

De digitale camera van de telescoop (met een resolutie van 1,4 miljard pixels) kan in 60 seconden een ster fotograferen die 10 000 000 keer zwakker is dan wat jij en ik met het blote oog kunnen waarnemen. Uiteindelijk moet de telescoop ongeveer 10 miljoen planetoïden in kaart gaan brengen. Dan weten we tenminste wat ons te wachten staat...