Cijfers liegen niet!

Meteorieten (2)

Kerstmis 2004. In de wetenschappelijke wereld en daarbuiten breekt heel even paniek uit. Onderzoekers hebben namelijk een 300 m grote ruimtekei ontdekt en berekend dat er een kans is van 1,7 procent dat de griezel op (geloof het of niet) vrijdag 13 april 2029 op de aarde inslaat.

Meteoriet. Copyright © Robbetje®.

Gelukkig blijkt het een paar dagen later allemaal reuze mee te vallen... Het goede nieuws: Apophis, ook wel bekend als 2004 MN4, zal onze planeet op 30 000 km passeren. Het slechte nieuws: da's nog altijd beangstigend dichtbij, want met een beetje pech wordt de aardscheerder door de zwaartekracht van de aarde zo afgebogen dat ie 17 jaar later alsnog op de aarde knalt.

Meteoriet. Copyright © Robbetje®.

Bijna-botsingen komen relatief vaak voor. Op 6 december 2003 naderde asteroïde 2003 XJ7 de aarde tot op 150 000 km. Het ongeveer 20 m grote object werd pas één dag daarvoor opgemerkt. En iets meer dan 3 maanden daarna, op 18 maart 2004, vloog de naar schatting 30 m grote asteroïde 2004 FH op 43 000 km afstand langs de aarde. Op die hoogte had ie gemakkelijk op een weersatelliet kunnen knallen!

Barringer en Yucatán

Het gaat ook regelmatig mis. In Arizona (USA) ligt een inslagkrater van 1 186 m breed en 173 m diep. Die Barringerkrater (zie hieronder) werd ongeveer 49 000 jaar geleden in slechts enkele seconden gevormd door de inslag van een 45 m grote nikkel-ijzermeteoriet. De impactsnelheid van 46 000 km per uur veroorzaakte een explosie van naar schatting 2,5 megaton TNT. Dat is vergelijkbaar met 150 atoombommen van het Hiroshima-formaat.

Hoe indrukwekkend ook, Barringer is slechts kinderspel. Dat bewijst de meteoriet die 66 miljoen jaar geleden met een snelheid van 64 000 km/u op het Mexicaanse schiereiland Yucatán insloeg. Toen de voorzijde van dat monster de aarde met een explosieve kracht van 10 miljard Hiroshima-atoombommen raakte, bevond de achterkant zich nog 14 km hoog in onze atmosfeer. Dat is ruim boven de hoogte waarop moderne passagiersvliegtuigen kruisen.

Schaal van Torino

Sinds het begin van deze eeuw wordt het risico van kometen en asteroïden die op aarde afstormen aangegeven op de Schaal van Torino. De indeling loopt van 0 t/m 10. 0 wil zeggen: geen enkel risico op een botsing. Bij 2 t/m 4 is nader onderzoek gewenst; bij 5 t/m 7 is er sprake van een concrete dreiging.

De drie hoogste categorieën zijn gereserveerd voor zekere botsingen:

  1. komt eens per 50 tot enkele duizenden jaren voor. Bijvoorbeeld de inslag in het Russische Toengoeska, waar in 1908 een slordige 1 000 km2 bos letterlijk werd platgelegd;
  2. komt eens per 10 000 tot 100 000 jaar voor;
  3. komt hooguit eens per 100 000 jaar voor. Bijvoorbeeld de Chicxulubinslag op het schiereiland Yucatán die voor het uitsterven van de dinosaurussen verantwoordelijk gehouden wordt.

Nou heeft zo'n Schaal van Torino natuurlijk weinig zin als je niet precies bijhoudt wat er allemaal voorbij komt vliegen. En daar hebben we Pan-Starrs (een acroniem voor Panoramic Survey Telescope and Rapid Response System) voor: een telescoop die op een 3 km hoge vulkaan op Maui (Hawaï) staat.

No hazard
0The likelihood of a collision is zero, or is so low as to be effectively zero. Also applies to small objects such as meteors and bodies that burn up in the atmosphere as well as infrequent meteorite falls that rarely cause damage.
Normal
1A routine discovery in which a pass near the Earth is predicted that poses no unusual level of danger. Current calculations show the chance of collision is extremely unlikely with no cause for public attention or public concern. New telescopic observations very likely will lead to re-assignment to Level 0.
Meriting attention by astronomers
2A discovery, which may become routine with expanded searches, of an object making a somewhat close but not highly unusual pass near the Earth. While meriting attention by astronomers, there is no cause for public attention or public concern as an actual collision is very unlikely. New telescopic observations very likely will lead to re-assignment to Level 0.
3A close encounter, meriting attention by astronomers. Current calculations give a 1% or greater chance of collision capable of localized destruction. Most likely, new telescopic observations will lead to re-assignment to Level 0. Attention by public and by public officials is merited if the encounter is less than a decade away.
4A close encounter, meriting attention by astronomers. Current calculations give a 1% or greater chance of collision capable of regional devastation. Most likely, new telescopic observations will lead to re-assignment to Level 0. Attention by public and by public officials is merited if the encounter is less than a decade away.
Threatening
5A close encounter posing a serious, but still uncertain threat of regional devastation. Critical attention by astronomers is needed to determine conclusively whether or not a collision will occur. If the encounter is less than a decade away, governmental contingency planning may be warranted.
6A close encounter by a large object posing a serious but still uncertain threat of a global catastrophe. Critical attention by astronomers is needed to determine conclusively whether or not a collision will occur. If the encounter is less than three decades away, governmental contingency planning may be warranted.
7A very close encounter by a large object, which if occurring this century, poses an unprecedented but still uncertain threat of a global catastrophe. For such a threat in this century, international contingency planning is warranted, especially to determine urgently and conclusively whether or not a collision will occur.
Certain collisions
8A collision is certain, capable of causing localized destruction for an impact over land or possibly a tsunami if close offshore. Such events occur on average between once per 50 years and once per several 1 000 years.
9A collision is certain, capable of causing unprecedented regional devastation for a land impact or the threat of a major tsunami for an ocean impact. Such events occur on average between once per 10 000 years and once per 100 000 years.
10A collision is certain, capable of causing global climatic catastrophe that may threaten the future of civilization as we know it, whether impacting land or ocean. Such events occur on average once per 100 000 years, or less often.
Telescoop. Copyright © Robbetje®.
Telescoop. Copyright © Robbetje®.

De digitale camera van de telescoop (met een resolutie van 1,4 miljard pixels) kan in 60 seconden een ster fotograferen die 10 000 000 keer zwakker is dan wat jij en ik met het blote oog kunnen waarnemen. Uiteindelijk moet de telescoop ongeveer 10 miljoen planetoïden in kaart gaan brengen. Dan weten we tenminste wat ons te wachten staat...