Cijfers liegen niet!

Haaien (1)

Vanuit de evolutie gezien is de haai een echt succesverhaal. Het 'ontwerp' is al meer dan 100 miljoen jaar vrijwel onveranderd. Er bestaan ruim 500 verschillende soorten haaien. Slechts enkele soorten zijn gevaarlijk voor mensen want verreweg de meeste haaien zijn niet veel groter dan 1 meter.

18 meter en 18 ton

Met een maximale lengte van zo'n 18 meter en een gewicht van meer dan 18 ton is de walvishaai veruit de grootste vis. Het dier eet kleine vissen en plankton en is voor de mens volstrekt ongevaarlijk. De mensenhaai of witte haai is met z'n 6 tot 7 meter lengte wél gevaarlijk. Een mensenhaai kan bovendien één druppeltje bloed op meer dan 1 kilometer afstand ruiken.

Zambezihaai. Copyright © Robbetje®.
Zambezihaai. Copyright © Robbetje®.

Toch is de 3,5 meter lange zambezi- of grondhaai uit de kustwateren van zuidelijk Afrika veruit het gevaarlijkst. Gelukkig brengt meer dan 90 procent van de mensen die door een zambezihaai zijn aangevallen het er levend vanaf. Het aantal mensen dat jaarlijks door een haai wordt opgevreten is trouwens te tellen op de vingers van één hand.

Maar als je wilt weten hoeveel haaien wij jaarlijks afslachten moet je het aantal menselijke slachtoffers vermenigvuldigen met 10 miljoen. Haaien worden dan ook ernstig in hun voortbestaan bedreigd.

Hoewel het een zoutwatervis is, zwemt de zambezihaai, net als de gangeshaai, ook wel eens honderden kilometers het zoete water van een rivier in. Het record staat op naam van een zambezihaai die maar liefst 1 120 km landinwaarts in de Zambezirivier werd gezien.

Extreem gevoelig

Haaien zien uitstekend, maar net als roggen zijn ze vooral gevoelig voor elektriciteit. Dat komt omdat ze beschikken over ampullen van Lorenzini; kleine poriën in de snuit en de onderkaak.

Die in 1678 door Stefano Lorenzini ontdekte ampullen zijn gevoelig voor elektrische velden met een extreem lage waarde (vanaf zo'n 5 nV/cm, oftewel 0,000 000 005 volt). Daarmee kunnen haaien zelfs het bewegen van de kieuwen van een kleine vis waarnemen. Haaien zijn ook bijzonder gevoelig voor drukverschillen die veroorzaakt worden door beweging in het water.

Haaiennetten

Het psychologisch effect van een aanval door een haai kan de economie van een badplaats totaal ontwrichten. En dus gaan mensen op zoek naar bescherming, meestal in de vorm van netten. Die worden gewoonlijk zo'n 500 m buiten de kust in zee gehangen en moeten de stranden vrij van haaien houden.

Zeester. Copyright © Robbetje®.
Zeester. Copyright © Robbetje®.

De mazen van die netten zijn doorgaans 50 cm. Dat levert vele duizenden onschuldige slachtoffers op: o.a. schildpadden en dolfijnen raken verstrikt en verdrinken. En 35 tot 50 procent van alle haaien die in de netten verstrikt raken is er nota bene vanaf de strandzijde ingezwommen! Pas de laatste jaren komt de zogenaamde Shark Pod in zwang. Het apparaat wekt een pulserend, elektrisch veld op dat alléén haaien afschrikt.